سخنوران

عصر طلايي يونان

عصر طلايي يونان

سخنراني‌، كه‌ بر اثر دموكراسي‌ و نظام‌ قضايي‌ رونق‌ يافته‌ بود، يكي‌ از مهم‌ترين‌ عناصر فرهنگ‌ يونان‌ شد و با شور و شوق‌ تمام‌ مورد توجه‌ قرار گرفت‌. در سال‌ 466، كوراكس‌ سيراكوزي‌ رساله‌اي‌‌ نوشت‌ به‌ نام‌ هنر كلمات‌، و قصدش‌ راهنمايي‌ كساني‌ بود كه‌ مي‌خواستند در مجامع‌ و محاكم‌ سخن‌‌ بگويند. تقسيمات‌ قراردادي‌ خطا به‌ - يعني‌ مقدمه‌، روايت‌، بحث‌، ملاحظات‌، نكات‌ ثانوي‌، و خاتمه‌ - در اين‌ رساله‌ معين‌ شده‌ است‌.

گورگياس‌ اين‌ فن‌ را به‌ آتنيان‌ آموخت‌، و آنتيفون‌ شيوه‌ي‌ آراسته‌ي‌ گورگياس‌ را در خطابه‌ها و رسالات‌ خود به‌ كار مي‌برد و با آن‌ جبهه‌ي‌ اوليگارشيك‌ را تقويت‌ مي‌كرد. با ظهور لوسياس‌، فن‌ خطابه‌‌ صورتي‌ زنده‌تر و طبيعي‌تر به‌ خود گرفت‌. ولي‌ فقط‌ سياستمداران‌ بزرگي‌ چون‌ تميستوكلس‌ و پريكلس‌ بودند كه‌ سخنراني‌ را از تصنع‌ پاك‌ ساختند و تأثير آن‌ را با سادگي‌ و بي‌پيرايگي‌ آشكار داشتندسوفسطاييان‌ اين‌ سلاح‌ را چنان‌ تيز و نافذ ساختند و شاگردانشان‌ چنان‌ در به‌ كار بردن‌ آن‌ ورزيده‌ شدند كه‌ چون‌ اوليگارشها در 404 قدرت‌ را به‌ دست‌ آوردند، آموزش‌ اين‌ فن‌ را يك‌ سره‌ ممنوع‌ داشتند.

نثر دوره‌‌ پريكلس‌ به‌ تاريخ‌نويسي‌ رونق‌ و اهميت‌ بخشيد. از يك‌ نظرگاه‌، در قرن‌ پنجم‌ ق‌.م‌ بود كه‌ تحقيق‌ در اعصار گذشته‌ رواج‌ يافت‌، و به‌ محل‌ و مقام‌ انسان‌ در سير زمان‌ آگاهانه‌ توجه‌ شد. واقعه‌ نگاري‌ هرودوت‌ سرشار از شور و قدرت‌ جواني‌ است‌. ولي‌، پنجاه‌ سال‌ بعد، هنگامي‌ كه‌ توسيديد در ميدان‌ ظاهر مي‌شود، اين‌ فن‌ به‌ حدي‌ كمال‌ يافته‌ است‌ كه‌ در دوره‌هاي‌ بعد هيچ‌كس‌ از آن‌ فراتر نمي‌رود. فلسفه‌ي‌ سوفسطايي‌ تنها عنصري‌ است‌ كه‌ اين‌ دو مورخ‌ را از هم‌ جدا و متمايز مي‌سازد.

هرودوت مردي‌ ساده‌تر و شايد نيك‌انديش‌تر بود، و بي‌شك‌ روحي‌ زنده‌تر داشت‌. وي‌، در حدود سال‌ 484، در هاليكارناسوس‌ به‌ دنيا آمد و خاندانش‌ بدان‌ پايه‌ ممتاز و مهم‌ بود كه‌ افراد آن‌ در تحريكات‌‌ سياسي‌ شركت‌ مي‌جستند. او خود، در سي‌ و دو سالگي‌، به‌ سبب‌ كارهاي‌ عم‌ خويش‌، از شهر بيرون‌ رانده‌ شد؛ در همين‌ اوان‌ بود كه‌ مسافرت‌هاي‌ دور و دراز خود را آغاز كرد و اساس‌ كتاب‌ تاريخ‌ خويش‌ را فراهم‌ داشت‌. وي‌ از فنيقيه‌ به‌ مصر روانه‌ شد، از آنجا تا الفنتين‌ به‌ سوي‌ جنوب‌ پيش‌ رفت‌، از مغرب‌ تا كورنه‌، در مشرق‌ تا شوش‌، و از شمال‌ تا شهرهاي‌ يوناني‌ ساحل‌ درياي‌ سياه‌ سفر كرد. به‌ هر كجا مي‌رفت‌، با دقت‌ يك‌ محقق‌ و با كنجكاوي‌ يك‌ كودك‌ در همه‌ چيز تفحص‌ مي‌كرد؛ هنگامي‌ كه‌ در حدود سال‌ 447 در آتن‌ مستقر شد، ملاحظات‌ و يادداشتهاي‌ فراواني‌ درباره‌ي‌ تاريخ‌ و جغرافيا و عادات‌ و رسوم‌ كشورها و مردم‌ اطراف‌ مديترانه‌ فراهم‌ كرده‌ بود.

هرودوت‌ با اين‌ توشه‌ي‌ گرانقدر، و با اندكي‌ انتحال‌ و اقتباس‌ از آثار هكاتايوس‌ و ساير پيشينيان‌، مشهورترين‌ اثر تاريخي‌ جهان‌ را پديدآورد و تاريخ‌ زندگي‌ مردم‌ مصر و خاور نزديك‌ و يونان‌ را، از مبادي‌ اساطيري‌ تا زمان‌ جنگ‌ ايران‌ و آتن‌، ثبت‌ كرد. روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ وي‌ بخشهايي‌ از كتاب‌ خود را در آتن‌ و در اولمپيا براي‌ مردم‌ مي‌خواند. آتنيان‌ چنان‌ از شرح‌ جنگ‌ يونان‌ و ايران‌ و از وصف‌ كارهاي‌ خويش‌ خرسند و شادمان‌ شدند كه‌ رأي‌ دادند تا به‌ وي‌ دوازده‌ تا لنت‌ (معادل‌ 000 ، 60 دلار) جايزه‌ داده‌ شد؛ همه‌ي‌ تاريخ‌نويسان‌ اين‌ روايت‌ را دلنشين‌تر از آن‌ مي‌دانند كه‌ حقيقتي‌ داشته‌ باشد.

در مقدمه‌‌ كتاب‌، به‌ شيوه‌اي‌ پر شكوه‌، غرض‌ از تأليف‌ آن‌ چنين‌ بيان‌ شده‌ است:

«اين‌ كتاب‌ ذكر پژوهش‌هاي‌ هرودوت‌ هاليكارناموسي‌ است‌، و بدان‌ سبب‌ پديد آمده‌ است‌ كه‌ كارهاي‌ شگرف‌ و شگفت‌انگيز يونانيان‌ و بيگانگان‌ به‌ دست‌ فراموشي‌ سپرده‌ نشود. خاصه‌ آنكه‌ انگيزه‌هاي‌ جنگ‌هاي‌ آنان‌ نيز بر كسي‌ پوشيده‌ نماند.»

هرودوت‌ در كتاب‌ خود به‌ ذكر تاريخ‌ همه‌ي‌ ملتهاي‌ مشرق‌ مديترانه‌ پرداخته‌ است‌، و از اين‌ روي‌ اثر وي‌ را مي‌توان‌، به‌ مفهومي‌ محدودتر، «تاريخ‌ جهان‌» نام‌ گذارد. اين‌ كتاب‌ به‌ مراتب‌ از تاريخ‌ توسيديد كامل‌تر و مجال‌ بحث‌ در آن‌ گشوده‌تر است‌. تضادي‌ كه‌ بين‌ استبداد كشورهاي‌ بيگانه‌ و دموكراسي‌ يونان‌ وجود دارد به‌ وقايع‌ اين‌ كتاب‌ وحدتي‌ بخشيده‌ است‌ كه‌ بي‌آنكه‌ مؤلف‌ خود خواسته‌ باشد، علي‌رغم‌ چند وقفه‌ و بازگشت‌ نامنظم‌، يك‌ سر به‌ سوي‌ پايان‌ منتظره‌ و حماسه‌وار سالاميس‌ پيش‌ مي‌روند. غرض‌ از تأليف‌ اين‌ كتاب «ثبت‌ اعمال‌ شگفت‌انگيز و جنگها»ست‌. وقايع‌ آن‌ در حقيقت‌ گاهي‌ كج‌ فهمي‌ تأسف‌انگيز گيبن‌ را از تاريخ‌ به‌ ياد مي‌آورد، زيرا در نظر وي‌ تاريخ‌ عبارت‌ است‌ از «ذكر جنايات‌، خطاها، و تيره‌روزيهاي‌ انساني‌.»

 

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت نزد موسسه سخنوران محفوظ می باشد .